ތަހުޒީބީ މުޖުތަމައުއެއްގައި "އީކުއަލިޓީ" (ހަމަހަމަކަން) އާއި "އީކުއިޓީ" (އިންސާފުވެރިކަން) އަކީ އޮޅުންއަރާ، ނަމަވެސް މުޅިން ތަފާތު ދެ މަފްހޫމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމެއްގައި، ދައުލަތުން ފޯރުކޮށްދޭ އިނާޔަތްތަކާއި ސަބްސިޑީތައް ބަހާނެ ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ މިއަދު ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމެވެ.
ހަމަހަމަކަން (އީކުއަލިޓީ) އަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް، އެމީހެއްގެ ހާލަތަށް ބެލުމެއްނެތި، ހަމަ އެއްވަރަކަށް ފުރުސަތުތަކާއި ވަސީލަތްތައް ބެހުމެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް، އިންސާފުވެރިކަން (އީކުއިޓީ) އަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެމީހެއްގެ ބޭނުންތަކާއި ހާލަތަށް ރިއާޔަތްކޮށް، އެންމެންނަށް އެއް ހަމައަކަށް އާދެވޭނެ ގޮތަށް ވަސީލަތްތައް ބެހުމެވެ.
ރާއްޖޭގެ ހާލަތު: "ބްލެންކެޓް ސަބްސިޑީ" ގެ ނުރައްކާ
ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ ގިނަ ނިޒާމުތަކަކީ "ބްލެންކެޓް ސަބްސިޑީ" ނުވަތަ އެންމެނަށް އެއްވަރަކަށް ދެވޭ އިނާޔަތްތަކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ.
ރާއްޖޭގައި މަތީ ތައުލީމަށް ދެވޭ ލޯނާއި ގްރާންޓްތަކުގައި، ބައެއް ފަހަރު އާއިލާގެ މާލީ ތަނަވަސްކަމަށް ނުބަލައި އެންމެނަށް އެއް އުސޫލަކުން ފުރުސަތު ދެވެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ، އަމިއްލަ ޖީބުން ކިޔެވުމުގެ ގާބިލުކަން ހުރި، ތަނަވަސް އާއިލާތަކުގެ ދަރީންނަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރެވޭއިރު، ހަގީގަތުގައިވެސް އެހީއަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ ނިކަމެތި ދަރިވަރުންނަށް އޮންނަ ފުރުސަތު ހަނިވުމެވެ.
ހަމަ އެގޮތަށް، އާސަންދަ ނިޒާމަކީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ހިލޭ ލިބޭ ހިދުމަތެކެވެ. ނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ އެންމެ މުއްސަނދި މަހުޖަނާއި، ދުވަހު މުސާރައަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހާއާ ދެމީހުންނަށްވެސް ބޭސްފަރުވާގެ ހިދުމަތް ދައުލަތުން މި ދެނީ އެއް އުސޫލަކުންނެވެ. މިއީ "އީކުއަލިޓީ" އެވެ. އެކަމަކު މިއީ "އީކުއިޓީ" އެއް ނޫނެވެ. ތަނަވަސް މީހާ އަމިއްލައަށް ދެއްކޭނެ ބޭސްފަރުވާގެ ބިލް ދައުލަތުން ދެއްކުމަކީ، އެ ފައިސާ އެހެން މުހިންމު ދާއިރާއަކަށް (މިސާލަކަށް ކެންސަރު ބައްޔަށް ބޭނުންވާ އަގުބޮޑު ބޭސް ހޯދުމަށް) ހޭދަކުރުމަށް އޮތް ހުރަހެކެވެ.
ހަމަ އެފަދައިން، ބާޒާރުގައި ހަނޑޫ، ހަކުރު، ފުށުގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށް ދައުލަތުން ދޭ ސަބްސިޑީގެ ފައިދާވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ކުރަނީ އެންމެ ގިނައިން އެތަކެތި ބޭނުންކުރާ ވިޔަފާރިތަކަށާއި ތަނަވަސް މީހުންނަށެވެ. ކަރަންޓު ސަބްސިޑީގެ ހާލަތަކީވެސް މިއީއެވެ. ގިނަ އޭސީތައް ޖަހައިގެން އުޅޭ މުއްސަނދި ގޭބިސީއަށް ދެވޭ ސަބްސިޑީ، އެންމެ ބޮތްކަކުން ނުވަތަ ފަންކާއަކުން ފުއްދާލާ ނިކަމެތި އާއިލާއަށްވުރެ ބޮޑުވެގެންދާ ދިއުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ.
ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުން މި މައްސަލައަށް ހައްލު ހޯދާފައިވަނީ "ޓާގެޓެޑް ސަބްސިޑީ" ނުވަތަ އަމާޒުކުރެވިފައިވާ އެހީގެ ނިޒާމުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.
ފިންލޭންޑާއި ނޯވޭ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ޓެކްސް ނިޒާމާއި އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަން ބައްޓަންކޮށްފައިވަނީ މީހާގެ އާމްދަނީއަށް ބަލައިގެންނެވެ. އާމްދަނީ ގިނަ މީހާ ދައުލަތަށް ގިނައިން ފައިސާ ދައްކާއިރު، އެ ފައިސާ ބޭނުންކުރެވެނީ މަދުން އާމްދަނީ ލިބޭ މީހުންގެ ހިދުމަތްތައް ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށެވެ.
ބްރެޒިލްގެ 'ބޮލްސާ ފެމިލިއާ' ޕްރޮގްރާމަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް ސޯޝަލް ޕްރޮޓެކްޝަން ޕްރޮގްރާމެވެ. މީގައި އެހީ ދެވެނީ ހަމައެކަނި ފަގީރުކަމުގެ ރޭޓުން ދަށުގައި ތިބޭ އާއިލާތަކަށެވެ. އަދި އެ އެހީ ދެނީ އެ އާއިލާގެ ކުދިން ސްކޫލަށް ފޮނުވުމާއި ވެކްސިން ފުރިހަމަކުރުން ފަދަ ޝަރުތުތަކާ އެކުގައެވެ. މީގެ ސަބަބުން މުއްސަނދިންނަށް ދައުލަތުގެ ފައިސާ ލިބުން ހުއްޓުވައި، ހަގީގީ ބޭނުންޖެހިފައިވާ މީހުން ފަގީރުކަމުން އަރައިގަތުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެވެއެވެ.
ތަހުޒީބީ މުޖުތަމައުއެއްގެ އަސާސަކަށް ވާންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި "އެންމެނަށް އެއްވަރަކަށް" ދިނުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެމީހަކު ހުރި ވަޅުގަނޑުން އަރައިގަނެވޭނެ މިންވަރަށް އެހީތެރިވެދިނުމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ހަމަ މަގަށް އެޅުވުމަށްޓަކައި، ބްލެންކެޓް ސަބްސިޑީތައް ހުއްޓާލައި، ހަގީގީ ބޭނުންޖެހިފައިވާ "ރިއަލް ޕީޕަލް އިން ނީޑް" އަށް އިސްކަންދޭ އީކުއިޓީގެ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުވުން މިއީ މިއަދު މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ. ތަނަވަސް މީހުންނަށް ދައުލަތުން ދޭ ސަބްސިޑީ ކަނޑާލައި، އެ ފައިސާ ނިކަމެތިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކުރަން ހޭދަކުރުމަކީ އަދުލުވެރިކަމުގެ އަސްލެވެ.
ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތައް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބެހިގެންދާއިރު، އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ކުރާނީ އާމްދަނީ މަދު އާއިލާތަކަށެވެ:
މުއްސަނދިންނަށް ދޭ ސަބްސިޑީ ކަނޑާލުމުން އިތުރުވާ ފައިސާ، ނިކަމެތި އާއިލާތަކަށް ދޭ އިނާޔަތްތައް އިތުރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެއެވެ.
މީގެ ސަބަބުން ކާބޯތަކެއްޗާއި ކަރަންޓު ބިލް ދެއްކުމުގައި އުފުލަންޖެހޭ ތަކުލީފު ކުޑަވެ، އަބުރުވެރި ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭނެއެވެ.
ތަނަވަސްކަން ނެތުމުގެ ސަބަބުން ކިޔެވުމުން މަހުރޫމްވާ ދަރިވަރުންނަށް ދައުލަތުން ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަން ދެވޭނެއެވެ. އަދި އާސަންދަ ފަދަ ނިޒާމުތަކުން ސަލާމަތްވާ ފައިސާ، ސިއްހީ ނިޒާމު ތަރައްގީކުރުމަށް ހޭދަކުރުމުން، ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ނުގޮސް ފެންވަރު ރަނގަޅު ފަރުވާ ލިބޭނެ މަގު ތަނަވަސްވާނެއެވެ.
ހަމައެކަނި ކާބޯތަކެއްޗަށް ސަބްސިޑީ ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމާޒުކުރެވިފައިވާ އެހީގެ ސަބަބުން އެ އާއިލާތަކަށް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވުމުގެ ބާރު ލިބި، މުސްތަގުބަލުގައި ދައުލަތަށް ބަރޯސާވާންޖެހޭ މިންވަރު ކުޑަވާނެއެވެ.
މުއްސަނދިންނަށް "ގެއްލޭނީ" ކޮންއެއްޗެއް؟
މިފަދަ ނިޒާމެއްގައި ތަނަވަސް މީހުންނާއި އިމްތިޔާޒުތައް ލިބިފައިވާ މީހުންނަށް ބައެއް ކަންކަން ދޫކޮށްލަން ޖެހޭނެއެވެ:
- މީގެ ކުރިން މުއްސަނދި މަހުޖަނަކަށްވެސް ލިބެމުންދިޔަ ކަރަންޓު ސަބްސިޑީއާއި، ހިލޭ ބޭސްފަރުވާއާއި، އަގުހެޔޮކޮށް ލިބުނު ކާބޯތަކެތީގެ އިނާޔަތްތައް ކެނޑިގެންދާނެއެވެ. އެމީހުން ޖެހޭނީ ހިދުމަތުގެ "ހަގީގީ އަގު" (މާކެޓް ޕްރައިސް) ދައްކާށެވެ.
• މުއްސަނދިންނަށް ލިބޭ އާމްދަނީއާ އަޅާބަލާއިރު ދައުލަތަށް ދައްކަންޖެހޭ ޓެކްސް ނުވަތަ ހިދުމަތުގެ އަގުތައް ބޮޑުވެދާނެއެވެ. މިއީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ތަނަވަސްކަމުން ބައެއް އުނިވުން ކަމުގައި ފެނުނަސް، މިއީ މުޖުތަމައުގެ ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި އެމީހުން އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާއެކެވެ.
މުޅި ގައުމަށް ލިބޭ ފައިދާ
އިންސާފުވެރިކަމުގެ (އިކުއިޓީ) މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނިޒާމެއްގެ އެންމެ ފަހުގެ ނަތީޖާއަކީ މުއްސަނދިންނާއި ފަގީރުންގެ ދެމެދުގައިވާ ފަރަގު ކުޑަވުމެވެ. މުއްސަނދިންނަށް "ގެއްލޭ" ކުޑަ މިންވަރަކީ މުޅި ގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ދުވެލި ހަލުވިކޮށް، ކުށްކުރުން މަދުވެ، ހަމަޖެހޭ ތަހުޒީބީ މުޖުތަމައުއެއް ބިނާކުރުމަށް ކުރެވޭ އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ވަސީލަތްތައް މަދު ގައުމެއްގައި، މިފަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އިގްތިސާދީ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ މުޖުތަމައުގެ ދެމިއޮތުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.