ކޮންމެ އިންސާނަކީވެސް ދުނިޔެ ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ މީހެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ބަދަލު ފެށެނީ އެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަ އަޚްލާޤީ ސިފަތަކާއި، ހިފަހައްޓާ ވަރުގަދަ އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން ދުނިޔެ ދުށް އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އެއް ޝަޚްޞިއްޔަތަކީ ދެކުނު އެފްރިކާގެ ކުރީގެ ރައީސް ނެލްސަން މަންޑޭލާއެވެ.
މަންޑޭލާގެ ޙަޔާތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން ބައްޓަންކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންތެރި މުހިންމު ބައެއް އަޚްލާޤީ އަސާސްތަކަށް ބަލައިލާނަމެވެ.
މާފުކުރުމާއި ކެތްތެރިކަން
މަންޑޭލާގެ ދިރިއުޅުމުން ފެނުނު އެންމެ އަގުހުރި ސިފައަކީ މާފުކުރުމެވެ. ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތުގައި 27 އަހަރު ޖަލުގައި ހޭދަކުރެއްވުމަށްފަހު މިނިވަންވެވަޑައިގެން، އޭނާ އިޚްތިޔާރުކުރެއްވީ ބަދަލުހިފުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އިސްކުރެއްވީ އެކުވެރިކަމާއި ސުލްޙައެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގައިވެސް ކުރިއަށްދާން ބޭނުންނަމަ، ހިތުގައިވާ ހަސަދަޔާއި ނަފްރަތު ދޫކޮށްލަންޖެހެއެވެ. މާފުކުރުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނަފްސުގެ ވަރުގަދަކަމެވެ.
ތަޢުލީމުގެ ބާރު
މަންޑޭލާ ޤަބޫލުކުރެއްވި ގޮތުގައި މުޖުތަމަޢެއްގެ ނިކަމެތިކަން ފިލުވައި، ދިރިއުޅުން އާރާސްތުކުރެވޭނެ އެންމެ ވަރުގަދަ ހަތިޔާރަކީ ތަޢުލީމެވެ. އޭނާ އަބަދުވެސް ވަކާލާތު ކުރެއްވީ ހަމައެކަނި ފޮތުން ކިޔަވާ ކިޔެވުމަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އިންސާނިއްޔަތުކަމާއި، އަދަބު އަޚްލާޤާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރަން ދަސްކޮށްދޭ ތަޢުލީމަކަށެވެ.
އިސްނެގުމާއި ޚިދުމަތްތެރިކަން
އަސްލު ލީޑަރަކީ މަޤާމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އަމިއްލަ އެދުން އިސްކުރާ މީހެއް ނޫނެވެ. މަންޑޭލާ ދެއްކެވި ނަމޫނާއަކީ އަނެކުންގެ ޙައްޤުގައި ތިމާގެ އަމިއްލަ އަރާމާއި އުފާ ޤުރުބާންކުރުމެވެ. މީހެއްގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލުމަށްޓަކައި ބޮޑު މަޤާމެއް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ބޭނުންވަނީ އެހީތެރިވުމުގެ އިޚްލާޞްތެރި ނިޔަތެކެވެ.
ނެލްސަން މަންޑޭލާގެ އެ މަތިވެރި އުޞޫލުތަކަކީ ހަމައެކަނި ދެކުނު އެފްރިކާއަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހިންގެ ކުޑަކުޑަ މުޖުތަމަޢުގައިވެސް ފުންކޮށް ވިސްނާލުން މުހިންމު ކަންކަމެވެ. މަންޑޭލާގެ އަޚްލާޤީ އަސާސްތައް ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއިން ފެންނާނެ ބައެއް މިސާލުތަކަށް ބަލައިލާނަމެވެ.
އިޖުތިމާޢީ އެއްބައިވަންތަކަމާއި މާފުކުރުން
ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ދަންނަ، ގާތް ގުޅުންތަކެއް އޮންނަ މުޖުތަމަޢެކެވެ. މަންޑޭލާ ދަސްކޮށްދެއްވި "މާފުކުރުމުގެ" ސިފަ ދިވެހި އާއިލާތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރުވުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. ރަށު ފެންވަރުގައި ނުވަތަ އާއިލީ ފެންވަރުގައި ޖެހޭ ކުދިކުދި މައްސަލަތަކުގައި، ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫޙު ދޫކޮށްލައި، އިސްވެ ސަލާންގަލާން ކުރުމަކީ މަންޑޭލާގެ ވެސް ފަލްސަފާއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަށްރަށުގައި އޮންނަ "އެކުވެރިކަމުގެ ސައި" ނުވަތަ "ޢީދު ކުޅިވަރު" ތަކަކީ ހިތްނުތަނަވަސްކަން ފިލުވައިލަން ލިބޭ ރަނގަޅު ފުރުޞަތުތަކެކެވެ.
ނަމޫނާ ދެއްކުމާއި ޚިދުމަތްތެރިކަން
މަންޑޭލާ ވިދާޅުވި ފަދައިން، ލީޑަރަކީ ހަމައެކަނި އަމުރުކުރަން ހުންނަ މީހެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެންމެ ކުރީގައި ހުރެ މަސައްކަތް ކުރަންވީ މީހާއެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ކުރިއަށްގެންދާ އިޖްތިމާޢީ ޙަރަކާތްތައް ނުވަތަ އިޖުތިމާޢީ ފަންނުތަކުގައި (މިސާލަކަށް: ރަށުތެރެ ސާފުކުރުން، ނުވަތަ މިސްކިތް އާބާތުރަފިލުވުން)، ރަށުގެ އިސްވެރިންނާއި ޒުވާނުން އަތުގުޅާލައިގެން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މަންޑޭލާގެ "ސާވެންޓް ލީޑަރޝިޕް" ނުވަތަ ޚިދުމަތްތެރި ލީޑަރުގެ ސިފައެވެ. ތިމާއަކީ ބޮޑު މީހަކަށް ވީތީ މަސައްކަތުން އެއްކިބާވުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމަލުން ނަމޫނާ ދެއްކުމެވެ.
ތަޢުލީމާއި ހޭލުންތެރިކަން
ރާއްޖޭގެ ޒުވާނުންނަކީ މިއަދު ތަޢުލީމީ ގޮތުން ކުރިއަރާފައިވާ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް، މަންޑޭލާ ވިދާޅުވި ފަދަ "ބަދަލުތައް ގެނުވައިދެނިވި" ތަޢުލީމަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވެއެވެ. އެއީ، ތިމާ އުނގެނުނު އިލްމަކުން ހަމައެކަނި ވަޒީފާއެއް ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ އިލްމެއްގެ ބޭނުންކޮށްގެން ރަށުގެ ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ މައްސަލައަކަށް ޙައްލެއް ހޯދައިދިނުމެވެ. މިސާލަކަށް، ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ ގޮތުން ކިޔަވައިގެން ހުރި ކުއްޖަކު ރަށުގެ ކުނި މެނޭޖުކުރާނެ ރަނގަޅު ގޮތްތަކެއް އަމިއްލައަށް އިސްނަގައިގެން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ، މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާނެ ކަމެކެވެ.
އިންސާނިއްޔަތުކަން
އެފްރިކާގެ "އުބުންޓޫ" ފަލްސަފާ (އަހަރެން މިހުރީ ތިޔަބައިމީހުން ތިބީތީ) އަކީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އޮންނަ "އެއްބަނޑުއެއްބަފާކަމުގެ" ރޫޙާ ވަރަށް އެއްގޮތް ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް، ބޮޑު ބައްޔެއް ޖެހިގެން އުޅޭ މީހަކަށް އެހީވުމަށް ހިންގާ ފައިސާ އެއްކުރުމުގެ ހަރަކާތްތަކާއި، ކަނޑުމަތީގެ ހާދިސާއެއް ދިމާވުމުން މުޅި ރަށުގެ އޮޑިދޯނިފަހަރު ނުކުމެ އެހީތެރިވުމަކީ ދިވެހިންގެ ކިބައިގައި ހުރި މަންޑޭލާ ފަދަ ލީޑަރުން އުންމީދުކުރި ސިފަތަކެވެ.
މަންޑޭލާގެ ޙަޔާތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، ތިމާއަކީ ކިތަންމެ އާދައިގެ މީހަކު ކަމުގައިވިޔަސް، ތިމާގެ ހިތުގައި އިންސާނިއްޔަތުކަމާއި ތެދުވެރިކަން އޮތްނަމަ، މުޅި ޤައުމަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނެވިދާނެ ކަމެވެ.
ނެލްސަން މަންޑޭލާގެ ޙަޔާތުން ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު މެސެޖަކީ "އުންމީދު ދޫކޮށްނުލުމެވެ." ކިތަންމެ ބޮޑު ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވި ކަމުގައިވިޔަސް، ތިމާ ހިފަހައްޓާ ރިތި އުޞޫލުތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔެއަށް އުޖާލާކަން ގެނެސްދެވިދާނެއެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލަންވީ، އަނެކާގެ މޫނުމައްޗަށް ހިނިތުންވުމެއް ގެނައުމަށްޓަކައި ތިބާއަށް ކުރެވޭނީ ކޮންކަމެއްތޯއެވެ؟ ކާމިޔާބީގެ ތަޅުދަނޑިއަކީ އިންސާނިއްޔަތުކަމެވެ!
ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށެއްގައި، ކޮންމެ އޮފީހެއްގައި، އަދި ކޮންމެ ގެއެއްގައި މި އަޚްލާޤީ އަސާސްތައް ދިރުވައިފިނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުން މިއަށްވުރެ މާ އުފާވެރިވާނެއެވެ.
ކޮންމެ މީހަކީވެސް މިއަދު ހިތް ސާފު، އުންމީދުގެ ދީލަތި ހުޅުކޮޅަކަށް ވަމާ ހިނގާށެވެ!